IV Şuşa Qlobal Media Forumu: Azərbaycanın xarici siyasət və inkişaf strategiyası
IV Şuşa Qlobal Media Forumu: Prezident İlham Əliyevin mesajları Azərbaycanın yeni geosiyasi mövqeyini necə müəyyənləşdirir?
IV Şuşa Qlobal Media Forumu təkcə media nümayəndələrinin müzakirə platforması deyil, həm də Azərbaycanın qlobal gündəliyə baxışının təqdim olunduğu mühüm siyasi tribunaya çevrildi. Forumun açılış mərasimində Prezident İlham Əliyevin səsləndirdiyi fikirlər ölkənin xarici siyasət kursunun, regional prioritetlərinin və beynəlxalq münasibətlər sistemində tutduğu mövqenin əsas konturlarını ortaya qoydu. Çıxışın məzmunu göstərir ki, Azərbaycan artıq yalnız regional proseslərin iştirakçısı deyil, eyni zamanda beynəlxalq gündəliyin formalaşmasına təsir göstərən aktorlardan biri kimi çıxış etməyə çalışır.
Prezident İlham Əliyevin çıxışında diqqət çəkən əsas məqamlardan biri Azərbaycanın son illərdə həyata keçirdiyi siyasətin məntiqi nəticəsi kimi ölkənin geosiyasi çəkisinin artması idi. Dövlət başçısı Azərbaycanın coğrafi üstünlüklərinin yalnız xəritədəki mövqedən ibarət olmadığını, bunun uzun illər ərzində həyata keçirilən məqsədyönlü infrastruktur siyasəti, enerji layihələri və nəqliyyat dəhlizlərinin inkişafı ilə real strateji üstünlüyə çevrildiyini vurğuladı. Şərq-Qərb və Şimal-Cənub marşrutlarının kəsişməsində yerləşən Azərbaycan bu gün Avrasiya məkanında etibarlı tranzit və logistika mərkəzi kimi qəbul olunur.
Çıxışda beynəlxalq münasibətlər sistemində dəyişən güc balansına da xüsusi diqqət yetirildi. Prezident İlham Əliyev qeyd etdi ki, Azərbaycan öz xarici siyasətini hər hansı blokun maraqlarına deyil, milli maraqlarına uyğun şəkildə qurur. Bu yanaşma ölkəyə həm Qərb, həm Şərq, həm də müsəlman dünyası ilə paralel əməkdaşlıq imkanları yaradıb. Son illərdə Azərbaycanın müxtəlif siyasi və iqtisadi platformalarda artan fəallığı da məhz balanslaşdırılmış və müstəqil xarici siyasətin nəticəsi kimi təqdim edildi.
Azərbaycan-Türkiyə münasibətləri çıxışın əsas siyasi istiqamətlərindən biri oldu. Dövlət başçısı iki ölkə arasındakı münasibətləri sadəcə strateji tərəfdaşlıq deyil, qardaşlıq münasibətlərinin beynəlxalq siyasətdə nadir nümunəsi kimi xarakterizə etdi. Bu münasibətlərin regional təhlükəsizlikdən tutmuş enerji və nəqliyyat layihələrinə qədər bütün istiqamətlərdə mühüm rol oynadığı vurğulandı. Mövcud geosiyasi şəraitdə Ankara-Bakı xəttinin regionun sabitliyini təmin edən əsas amillərdən birinə çevrildiyi mesajı verildi.
Prezident İlham Əliyevin çıxışında Avropa İttifaqı və digər Avropa institutları ilə münasibətlərə də geniş yer ayrıldı. Azərbaycanın qarşılıqlı hörmət və bərabərhüquqlu əməkdaşlıq prinsipinə sadiq olduğu bildirilsə də, bəzi Avropa strukturlarında ölkəyə qarşı formalaşmış qərəzli yanaşmaların münasibətlərə ciddi zərbə vurduğu qeyd edildi. Dövlət başçısı xüsusilə siyasi motivli qərarların əməkdaşlıq mühitinə mənfi təsir göstərdiyini vurğulayaraq, Azərbaycanın milli maraqlarını qorumaq məsələsində prinsipial mövqeyini bir daha ortaya qoydu.
ABŞ ilə münasibətlərə dair səsləndirilən fikirlər də yeni mərhələnin konturlarını müəyyənləşdirdi. Prezident İlham Əliyev strateji tərəfdaşlıq istiqamətində əldə olunan nəticələri yüksək qiymətləndirdi və regionda davamlı sülhün təmin olunmasının yeni əməkdaşlıq imkanları yaratdığını bildirdi. Eyni zamanda, uzun illər qüvvədə qalan “907-ci düzəliş”in artıq geosiyasi reallıqlara cavab vermədiyi və ləğv edilməsinin zəruri olduğu qeyd edildi. Bu yanaşma Azərbaycanın beynəlxalq münasibətlərdə bərabər yanaşma və ədalətli tərəfdaşlıq prinsipinə verdiyi önəmi göstərir.
Forumda səsləndirilən mühüm tezislərdən biri də Azərbaycanın artıq regional liderlik mərhələsini geridə qoyaraq “orta güc” statusuna yüksəlməsi ilə bağlı idi. Müasir beynəlxalq münasibətlər nəzəriyyəsində “orta güc” anlayışı yalnız iqtisadi göstəricilərlə deyil, dövlətin regional və qlobal proseslərə təsir imkanları ilə ölçülür. Prezident İlham Əliyevin fikirlərindən aydın olur ki, Azərbaycanın müstəqil qərar qəbul etmək bacarığı, müdafiə potensialı, enerji və nəqliyyat layihələrində aparıcı mövqeyi bu statusun əsas göstəriciləridir.
Enerji təhlükəsizliyi mövzusu çıxışın strateji istiqamətlərindən biri kimi ön plana çıxdı. Azərbaycanın 16 ölkəyə təbii qaz ixrac etməsi, Avropanın enerji təhlükəsizliyində mühüm tərəfdaşa çevrilməsi və yeni bazarlara çıxış imkanlarının genişlənməsi ölkənin iqtisadi və siyasi nüfuzunu artıran əsas amillər kimi qiymətləndirildi. Xüsusilə Rusiya-Ukrayna müharibəsindən sonra Avropanın alternativ enerji mənbələrinə artan tələbatı Azərbaycanın əhəmiyyətini daha da yüksəldib.
Prezident İlham Əliyevin çıxışında Qarabağın bərpası və postmünaqişə dövrünün inkişaf strategiyası da xüsusi yer tutdu. Qarabağın yenidən qurulması, müasir şəhərsalma konsepsiyalarının tətbiqi, rəqəmsal transformasiya, süni intellekt texnologiyalarının inkişafı və yeni nəqliyyat marşrutlarının yaradılması ölkənin uzunmüddətli inkişaf modelinin əsas istiqamətləri kimi təqdim olundu. Bu yanaşma Azərbaycanın postmüharibə dövrünü yalnız bərpa mərhələsi deyil, həm də yeni iqtisadi inkişaf mərhələsi kimi qiymətləndirdiyini göstərir.
Prezident İlham Əliyev insan hüquqları məsələsinin bəzi beynəlxalq dairələr tərəfindən siyasi təzyiq vasitəsinə çevrildiyini də diqqətə çatdırdı. O, Bakı Təşəbbüs Qrupunun müstəmləkəçilikdən əziyyət çəkən xalqların hüquqlarını beynəlxalq gündəmə çıxarmasını Azərbaycanın prinsipial mövqeyinin göstəricisi kimi qiymətləndirdi. Bu kontekstdə ölkənin qlobal ədalət və beynəlxalq hüquq prinsiplərinə əsaslanan yanaşmasının davam etdiriləcəyi mesajı verildi.
Çıxışda Çin və Mərkəzi Asiya ilə əməkdaşlığın perspektivləri də geniş şəkildə təhlil olundu. Orta Dəhlizin beynəlxalq yükdaşımalarında artan rolu, Çinlə strateji tərəfdaşlığın genişlənməsi və Mərkəzi Asiya dövlətləri ilə vahid iqtisadi məkanın formalaşdırılması Azərbaycanın Avrasiya nəqliyyat sistemində mövqeyini daha da möhkəmləndirən amillər kimi dəyərləndirildi.
Prezident İlham Əliyev çıxışını milli birlik mövzusu ilə yekunlaşdırdı. Dövlət başçısı dəyişən beynəlxalq münasibətlər sistemində Azərbaycanın əsas güc mənbəyinin xalq-iqtidar birliyi, milli həmrəylik və dövlətçilik ənənələrinə sadiqlik olduğunu vurğuladı. Gənc nəslə ünvanlanan çağırışlarda milli kimliyin qorunması, vətənpərvərlik ruhunun gücləndirilməsi və dövlət müstəqilliyinin gələcək nəsillər tərəfindən etibarlı şəkildə müdafiə olunmasının vacibliyi xüsusi qeyd edildi.
Ümumilikdə, IV Şuşa Qlobal Media Forumunda Prezident İlham Əliyevin səsləndirdiyi fikirlər Azərbaycanın qarşıdakı dövr üçün siyasi, iqtisadi və geosiyasi inkişaf strategiyasının konseptual çərçivəsini ortaya qoyur. Çıxış göstərir ki, ölkə dəyişən beynəlxalq münasibətlər sistemində milli maraqlara əsaslanan müstəqil siyasət kursunu davam etdirməklə yanaşı, regional əməkdaşlıq, enerji təhlükəsizliyi, nəqliyyat bağlantıları və qlobal dialoq platformalarının formalaşdırılmasında rolunu daha da gücləndirməyi hədəfləyir.
İlahə Əhmədova
